Ukrayna’da siyasetin genç ve reformist ismi eski Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov’un savaş döneminde cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılması çağrısı, Devlet Başkanı Volodimir Zelensky için iç cephede bugüne kadarki en büyük sınav olarak değerlendiriliyor. Ancak bu çağrının pratikte bir sonuç doğurması beklenmiyor. Fedorov’un seçim talebi, Zelensky’nin düşen popülaritesi, personel kararlarındaki tutarsızlıkları ve yolsuzluk iddialarına karışan isimlerle anılan yönetimine yönelik eleştirilerin odağındaki zaaflara işaret ediyor. Çarşamba günü Zelensky’nin ofisindeki üst düzey yetkililere yönelik soruşturma başlatılması da bu tabloya eklenen yeni bir gelişme olarak kayıtlara geçti. Kesintisiz altı yıldır savaş koşullarında görev yapan bir devlet başkanının birçok popüler olmayan karar almak zorunda kaldığı biliniyor.
FEDOROV'DAN ZELENSKY'YE SEÇİM MEYDAN OKUMASI
Teknoloji alanındaki reform çalışmalarıyla tanınan ve eski yönetimle yaşadığı çatışmalar nedeniyle görevden alınan genç siyasetçi Fedorov, demokratik bir talebin sembolü haline geldi. Yeni savunma bakanının atanmasının hemen ardından yaptığı dokuz dakikalık konuşmada Fedorov, “Demokrasi Rusya’nın rehinesi olamaz. Biz tam da özgür bir Avrupa devleti olarak kalmak istediğimiz için savaşıyoruz” ifadelerini kullandı. Fedorov’un bu çıkışı, savaşın her şeyi karmaşıklaştırdığı bir dönemde Zelensky’ye yönelik en somut siyasi meydan okuma olarak yorumlanıyor.
SAVAŞ KOŞULLARINDA SEÇİM YAPILMASI NEDEN İMKANSIZ?
Uzmanlara göre savaş ortamında seçim yapılması neredeyse imkânsız. Seçim uzmanları, Ukrayna’nın barış zamanında dahi Avrupa standartlarında bir seçim düzenleyebilmek için yasal reformları tamamlamasının ve teknolojik altyapıyı kurmasının en az altı ay gerektireceğini belirtiyor. Ateşkesin ve çatışmaların sona ermesinin görünmediği bir ortamda eksik veya meşruiyeti tartışmalı bir seçim yapılması, Rusya’ya büyük bir koz verecek. Kremlin, sık sık sıkıyönetim nedeniyle Ukrayna’da seçim yapılamamasını gerekçe göstererek Zelensky’nin meşruiyetini sorguluyor. Böyle bir seçimin ayrıca Ukrayna’yı içeriden felç etme riski taşıdığı, kaybeden tarafın yasama reformlarını yavaşlatabileceği ve cumhurbaşkanlığını her fırsatta zayıflatabileceği ifade ediliyor.
CEPHE HATTI VE MÜLTECİLER SEÇİME NASIL DAHİL EDİLECEK?
Fedorov’un yenilikçi kimliği, teknolojik çözümlerle savaşta uzaktan oylamanın mümkün olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Ancak cephedeki tüm askerleri kapsayacak bir dijital oylama sistemi kurulsa bile, kayıp binlerce Ukraynalı askerin durumu belirsizliğini koruyor. Ayrıca internet kullanmayan milyonlarca Ukraynalı emeklinin bu sistemin dışında kalması kaçınılmaz görünüyor. İşgal altındaki bölgelerde yaşayanlar ile yurt dışına sığınan milyonlarca mültecinin oy kullanma sürecine nasıl dahil edileceği de yanıt bekleyen sorular arasında. Sınırlı iletişim imkânına sahip siperlerdeki askerlerin oy kullanma fırsatı bulup bulamayacağı veya bu süreçte asıl görevleri olan vatan savunmasından uzaklaşıp uzaklaşmayacağı da tartışılan konular arasında yer alıyor.
RUSYA'YA FIRSAT VERECEK BİR TABLO
Savaş koşullarında yapılacak herhangi bir seçimin Rusya’nın dezenformasyon ve seçimlere müdahale taktiklerine açık bir zemin hazırlayacağı belirtiliyor. Böyle bir ortamda yapılacak oylama, ya Zelensky’yi onaylayan aceleci bir gösteriye dönüşecek ya da eksik ve botched bir iktidar devrine yol açacak. Anketlere göre seçim yapılması halinde en güçlü adaylar eski Genelkurmay Başkanı Valeriy Zalujni ve Fedorov olarak öne çıkıyor. Her iki ismin de Ukrayna’yı benzer bir yönde ilerletebileceği ancak Zelensky’nin çevresindeki ve eleştirmenlerce kötü kararlardan sorumlu tutulan danışman kadrosunu tasfiye edebileceği ifade ediliyor.
FEDOROV'UN ÇIKIŞI NE ANLAMA GELİYOR?
Fedorov’un bu hamlesi, Ukrayna siyasetinde güç deneyimine ve reform geçmişine sahip genç bir oluşumun ortaya çıktığını gösteriyor. Bu oluşum, Zelensky’nin seçim meşruiyetinden saptığını sürekli hatırlatmayı amaçlıyor. Seferberlik uygulamalarının artmasıyla birlikte halkın cumhurbaşkanlığı ve orduya yönelik öfkesinin de büyüyeceği öngörülüyor. Fedorov’un çağrısı, kimsenin yanıtlayamadığı temel bir soruyu da gündeme getiriyor: Savaşta seçim yapılamıyorsa, bu savaş ne zaman sona erecek?
KARANLIK BİR KIŞ VE ZELENSKY'NİN GELECEĞİ
Önümüzdeki kış aylarının Rusya’nın balistik füze üstünlüğünü Patriot hava savunma sistemlerinin eksikliği nedeniyle Ukrayna’ya karşı daha da etkili kullanabileceği zorlu bir dönem olacağı belirtiliyor. Rusya’nın Donbas’ı ele geçirme hedefine yönelik ilerleyişini, Ukrayna’nın elindeki bölgelerdeki sivil ve askeri yaşamı hedef alan insansız hava aracı saldırılarıyla sürdürdüğü aktarılıyor. Bu zorlu kış döneminin, Trump yönetiminin canlandırmaya çalıştığı barış sürecini de etkilemesi bekleniyor. Zelensky’nin, güvenlik garantileri sağlanmadan toprak tavizine yanaşmayacağını net şekilde ifade ettiği hatırlatılıyor. Savaş sonrası dönemde kendisini bekleyen siyasi manevralar ve yolsuzluk iddialarıyla ilgili sorular karşısında Zelensky’nin yalnızca savaş bittikten sonra çocuklarını görmek ve deniz kenarına gitmek istediğini söylediği belirtiliyor.
UKRAYNA'NIN KARŞI KARŞIYA OLDUĞU TABLO
Zelensky’nin görevi bırakması ve yerine meşru bir halefin geçmesi için anayasal bir mekanizmanın bulunmadığı ifade ediliyor. İstifa etmesi halinde görevi meclis başkanının devralması gerekecek, ancak bu durumun seçmen meşruiyeti açısından uygun bir çözüm olmadığı vurgulanıyor. Fedorov’un demokratik değerler çağrısının, Zelensky’yi zayıflatması ve savaşın sona erdirilmesi yönündeki talepleri güçlendirmesi bekleniyor. Moskova’nın bu ayrılığı fırsata çevirmek isteyeceği, Trump’ın da uygun gördüğü anlarda Zelensky’yi yeniden “diktatör” olarak nitelendirebileceği ifade ediliyor. Fedorov’un çağrısının iyi niyetli olduğu ancak Ukrayna’nın savaş öncesinde dahi Avrupa standartlarına ulaşma yolunda kat etmesi gereken mesafenin ve çatışma koşullarının getirdiği engellerin göz ardı edildiği belirtiliyor. Ukrayna’nın önünde insan gücü krizi, hava savunma sistemleri eksikliği, olası bir Rus seferberliği ve karanlık bir kış beklentisinin yanı sıra savaş dönemindeki liderliğin meşruiyeti tartışmasının da eklendiği kaydediliyor.