Colorado’nun kurak San Luis Vadisi’nde çiftçilik yapan 74 yaşındaki Johnny Mestas, Yeni Dünya screwworm sineği konusunda fazla tedirgin olmamaya çalışıyor. Parazit larvaları sığırları canlı canlı yiyebilen bu sinek, kariyerinin uzun yıllarında iki kalp krizi geçirmesine neden oldu. “Herkes çiftçi olmaya uygun değil. Yarı deli olmanız gerekiyor. Savaştığınız üç şey var: pazar, hava ve komşularınız” diyen Mestas, screwworm gündeminde yeni bir döneme girildiğini söylüyor: ABD hükümeti, Pazartesi günü sınırın bir bölümünü Meksika’dan gelecek sığırlara yeniden açmayı planlıyor.
SINIR YENİDEN AÇILIYOR
Screwworm hastalığının yayılmasını önlemek için Meksika ile sığır ticareti Kasım 2024’ten bu yana aralıklı olarak kapalı tutuluyor. Mevcut sınır kapatma kararı ise Temmuz 2025’te yürürlüğe girmişti. Ancak önümüzdeki hafta Arizona’daki Douglas sınır kapısı, Sonora eyaletinden gelecek sığırlar için yeniden açılacak. Bu gelişme, ABD’de on yıllardır süren korumacılık tartışmasını yeniden alevlendirdi. Birçok ABD’li sığır üreticisi, artan et fiyatları karşısında kendilerini Meksikalı çiftçiler ve Amerikalı et işleyicilerle karşı karşıya buldu.
MEKSİKALI ÜRETİCİLER UMUTLU
Meksikalı üreticiler ise sınırın yeniden açılmasının bir yılı aşkın süredir devam eden mali kayıpları durdurabileceğini düşünüyor. Chihuahua eyaletindeki çiftçi birliğinin başkanı Alvaro Bustillos, Sonora’daki açılışın başarılı olması halinde kendi bölgesinde de sınır ötesi ticaretin yeniden başlayabileceğini umuyor. Sınırın kapanmasının işini neredeyse bitirdiğini belirten Bustillos, “İnsanları işten çıkarmak zorunda kaldım. Ekibimi kurmam yıllarımı aldı. İlişkiler kurmam yıllarımı aldı. Bu sadece sığır ticaretiyle ilgili değil; birbirine bağlı ailelerle ilgili” dedi.
ABD'Lİ ÇİFTÇİLERDEN REKABET ENDİŞESİ
Ancak ABD’li çiftçiler de kayıplarının büyük olduğunu savunuyor. Sınırın yeniden açılmasına karşı en yüksek sesle çıkan isimlerden biri, bağımsız sığır ve koyun yetiştiricilerinin ulusal birliği R-CALF’ın CEO’su Bill Bullard. Güney Dakota’da çiftçilik yapmış eski bir yetiştirici olan Bullard, screwworm’u Amerikalı çiftçileri bekleyen daha geniş bir krizin yalnızca bir parçası olarak görüyor: Meksika’dan gelen daha ucuz sığır ve et akını. Bullard, “Bir nesil içinde bu ülkedeki sığır üreticilerinin yarısını kaybettik. Bunun nedeni, dış kaynaklara bağımlılığımızın artması ve ülkemizdeki yerli üretimi yerinden etmemiz. Bu, ulusal güvenlik için bir tehdit” ifadelerini kullandı.
SONORA'DA İLK VAKA KAYGILARI ARTIRDI
ABD’li yetkililer, Sonora’nın yüksek sektör standartları ve screwworm vakası bulunmaması nedeniyle sınırı bu eyaletten açmayı seçmişti. Ancak bu karardan yalnızca günler önce Sonora’da ilk screwworm enfeksiyonu tespit edildi. Tek vakanın ABD Tarım Bakanlığı’nın planlarını yavaşlatmadığı görülüyor. Bakanlık, Perşembe günü sınırın yeniden açılması kararında ısrar edeceğini açıkladı. Sonora’daki ilk vaka ortaya çıkmadan önce bile Mestas gibi birçok Amerikalı çiftçi, sınırın yeniden açılmasına temkinli yaklaşıyordu. Bu endişe yalnızca screwworm’un Meksika sığırlarıyla birlikte ülkeye girmesinden kaynaklanmıyor. Meksika sığırlarına bağımlı olmayan ABD’li yetiştiriciler, yabancı hayvanların ülkeye girmesinin tarihi zirvelerdeki sığır fiyatlarını düşürebileceğinden korkuyor.
ET FİYATLARI SİYASETİN GÜNDEMİNDE
ABD’li tüketiciler iki yılı aşkın süredir hızla artan et fiyatlarıyla mücadele ediyor. Ancak bu yüksek fiyatlar, emeklerinin karşılığını sonunda aldıklarını düşünen çiftçiler için bir rahatlama anlamına geliyordu. Mestas, “Son birkaç yılda gerçekten para kazandım! Yıllarca neredeyse hep başa baştık” dedi. Et fiyatları, yaşam maliyetindeki artışla birlikte 2026 ara seçimleri öncesinde önemli bir siyasi mesele haline geldi. ABD Sığır Yetiştiricileri Birliği’nde (USCA) politika direktörü olan Jenna Stanton, birçok çiftçinin Trump yönetiminin sınırı açma çabasını pazar baskılarını hafifletme ve et fiyatlarını düşürme girişimi olarak gördüğünü söyledi. Beyaz Saray daha önce et fiyatlarını soğutmak için düşük tarifeli Arjantin et ithalatını dört katına çıkararak ABD’li çiftçileri kızdırmıştı. Başkan Cuma günü, “Amerikalılar için fiyatları düşürmek ve büyük Amerikan sığır sürümüzün yeniden büyümesine alan açmak amacıyla” 300 bin metrik ton et ithal edileceğini duyurdu. Bu karar kısa sürede sığır endüstrisi örgütlerinin tepkisini çekti. Stanton, “Bu sonbaharda kazanılacak bir ara seçim var ve açıkçası onu kaybediyorlar. Çekebilecekleri her kolu çekmeye bakıyorlar” dedi. Tarım Bakanı Brooke Rollins ise yazılı açıklamasında seçimlere ya da et fiyatlarına değinmeden, “Herhangi bir noktada yerli sürümüze yakın bir tehdit olduğunu tespit edersek, yeniden açılışları derhal durdurmaktan çekinmeyiz. Amerikan hayvancılığını korumak her zaman önceliğimiz olacak ve onları yetiştiren çiftçileri desteklemek ve screwworm’u kesin olarak ortadan kaldırmak için elimizdeki her aracı kullanmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
KORUMACILIK TARTIŞMASINDA TARİHSEL ÖRNEKLER
Georgia Tech’ten tarım tarihçisi Bill Winders, bazı çiftçilerin ekonomik korumacılık çağrıları ile screwworm gibi hayvan sağlığı krizlerinin sıklıkla iç içe geçtiğini belirtiyor. Bullard’ın örgütü R-CALF, 2000’lerin başında Kanada’daki sığırlarda görülen ölümcül beyin hastalığı deli dana vakası sırasında da Kanada sınırının kapatılması için benzer bir kampanya yürütmüştü. Bu kapatma iki yıldan fazla sürmüştü. Winders, “Bu tür anlar genellikle korumacılıkla ilgilenen örgütler tarafından ele geçirilir. Ve kısa vadede bile konumlarını güçlendirebilir” dedi. Winders ayrıca R-CALF’ın, daha büyük sığır tedarik zincirinin yalnızca bir parçasını temsil ettiğini de kaydediyor. Ulusal Sığır Yetiştiricileri Birliği (NCBA) gibi aralarında Meksika sığırlarına bağımlı çiftçilerin de bulunduğu birçok tarım örgütü, kademeli yeniden açılışı destekliyor. NCBA, yazılı açıklamasında sınırın yeniden açılmasının “sınır eyaletleri ve Güney Ovaları’ndaki sığır operasyonları için işleri normale döndürmeye yardımcı olacağını” ifade etti.
MEKSİKA PAZARDAKİ FIRSATI KAPTI
Oklahoma Eyalet Üniversitesi’nden tarım ekonomisi profesörü Derrell Peel, R-CALF’ın sınır kapatmalarının ABD sığır endüstrisine fayda sağlayacağı yönündeki anlatısına şüpheyle yaklaşıyor. Meksika sığır ticareti konusunda uzman olan Peel, yüksek sığır fiyatlarının arkasındaki asıl gücün screwworm olmadığını ve bu konunun daha geniş bir serbest ticaret karşıtı gündemin arkasına gizlendiğini söylüyor. Peel’e göre yüksek fiyatların nedeni, yıllardır süren sık ve şiddetli kuraklıkların ardından ABD’deki toplam sığır ve buzağı nüfusunun 75 yılın en düşük seviyesine inmesi. “Sınır kapalı olsa da olmasa da ABD’de rekor sığır fiyatları görürdük” diyen Peel, sınırın kapanmasından bu yana Meksikalı çiftçilerin hayvan başına bin dolara kadar kayıp yaşadığını da ekliyor. Chihuahua’daki sendika başkanı Bustillos, kaybettiği paranın miktarını söylemeyi reddederek “Çok para kaybettim” dedi. Et ticaretine sınırın kapatılmasının “piyasanın dinamiklerini yok ettiğini” ifade etti. Sınırın kapanması nedeniyle ABD’ye gelip Amerikan mısırıyla beslenerek biftek haline gelecek sığırlar artık Meksika’da besleniyor, kesiliyor ve paketleniyor, ardından ABD’ye kutu et olarak gönderiliyor. Tarım Bakanlığı verilerine göre Meksika bu yıl ABD’ye yüzde 22 daha fazla kutu et ihraç etti. ABD’li et işleyiciler de kesintilere gidiyor. Geçen hafta büyük et şirketi Tyson Foods, “ülkenin yaşadığı en tarihi sığır kıtlıklarından biri”ni gerekçe göstererek Illinois ve Utah’daki tesislerini kapatacağını ve Washington’daki bir tesisi satmaya çalışacağını açıkladı. Bustillos, “Bu sığırların bir yere gitmesi gerekiyordu. ABD’nin anlamadığı şey, tüm bu avantajı Meksika’ya bir endüstri olarak verecekleri” dedi. Peel, Meksika’nın yıllar içinde et ihracat kapasitesini önemli ölçüde geliştirdiğini ve sınır kapanmasının yol açtığı aksaklığın uzun sürebileceğini kaydediyor. “Meksika’nın daha önce ihraç etmediği bu ihraç edilebilir sığırları şimdi emiyor olması muhtemelen tedarik zincirinde değişikliklere yol açacaktır. Bu daha kalıcı bir nitelik kazanabilir” dedi.
İKİ ÜLKE ÇİFTÇİSİNİN ORTAK SORUNLARI
Hayvan sağlığı riskine karşılık, destekçiler sınır kapalıyken bile screwworm’un ABD’ye enfekte yaban hayatı ya da sineklerin kendisi aracılığıyla girdiğine dikkat çekiyor. Sonora’da sığır yetiştiren Meksikalı-Amerikalı çiftçi ve bilim insanı Sam Garcia, ABD’ye girecek tüm hayvanların kimyasal banyoya sokulmadan önce screwworm için birçok kez denetleneceğini belirtti. Yüksek fiyatlar bazı Amerikalı sığır üreticilerine nefes aldırmış olsa da, konuştuğumuz çiftçiler bu fiyatların kolay bir zenginlik getirmediğini vurguladı. Teksas Bağımsız Çiftçiler Birliği direktörü Cooper Little, örgütündeki binlerce küçük sığır yetiştiricisiyle konuşurken sık sık “Amerikalı çiftçinin kanamasını durdurabilir miyiz?” sorusunu sorduğunu söylüyor. Üyelerinin çoğu yaşlı ve yüksek fiyatlara rağmen ayakta kalmaya çalışıyor. Little, Meksikalı üreticilerin rekabeti olmadan insanların “sığır eti endüstrisine girme ve babalarının ya da büyükbabalarının mirasını sürdürme ilgisi duyabileceğini” ifade etti. “Zor bir hayat” diyen Little, “Her yıl daha da zorlaşıyor” şeklinde konuştu. Teksas Körfez Kıyısı’nda ailesinin çiftliğini işleten Callie Hanson Saults J Storme Birdwell, günlük sığır üretiminin bir mücadele olduğunu söylüyor. Sığırlar ne kadar pahalıysa, toprak da o kadar değerli. Birdwell, son yıllarda kiralık mera arazilerini elinde tutmakta zorlandığını, çünkü genç nesillerin tarımın zorlu dünyasında kalmak yerine parayı alıp satmayı tercih ettiğini belirtiyor. Bu zorluklar Meksikalı çiftçiler için de tanıdık. Sonora’da sığır yetiştiren Garcia, çıkarlar çatışsa da ABD’li ve Meksikalı sığır üreticilerinin birbirine rakiplerden çok daha benzer olduğunu vurguluyor: “Size şunu söyleyebilirim: Bir Amerikalı çiftçiyle, New York’taki bir politikacıdan daha çok ortak noktam var.” Garcia, “Fark şu ki Meksika’da işçilik daha ucuz olabilir, ancak ABD’ye kıyasla daha üretken olmak için o kadar da fazla hükümet teşviki yok” dedi. Paylaşılan meselelerden biri de su kıtlığı. Colorado’daki Johnny Mestas, on yıl önce su haklarıyla ilgili pahalı bir mücadelenin ardından sürüsünü neredeyse kaybettiğini söylüyor. Kuraklık, çiftlik hayatı için sinsi bir tehdit oluşturuyor ve iklim değişikliğiyle birlikte daha da kötüleşiyor. Mestas, “Bazı komşularım benim zengin bir aptal olduğumu düşünüyor. Ama yaşadıklarımızın yarısını bilmiyorlar” dedi.