Haziran ayında Avrupa’yı kavuran ve rekorlar kıran aşırı sıcak hava dalgasının, insan kaynaklı iklim krizi olmasaydı “neredeyse imkansız” olacağı belirtildi. Yeni bir bilimsel analize göre, bu sıcak hava dalgası bölgenin şimdiye kadar kaydedilen “en şiddetli yaz sıcağı” olarak kayıtlara geçti. World Weather Attribution (WWA) tarafından yayımlanan çalışma, aşırı hava olaylarının oluşumunda iklim değişikliğinin rolünü inceledi ve insan kaynaklı iklim krizinin bu durumda “tartışmasız bir şekilde sorumlu” olduğunu ortaya koydu.
REKORLAR PEŞ PEŞE KIRILDI
Kıtanın büyük bir bölümü, sıcak havayı hapseden ve aşırı derecede tehlikeli bir sıcaklık ve nem yaratan bir sıcak kubbesi altında boğuştu. Sıcak kubbeleri alışılmadık bir durum olmasa da bu kez sıcaklıklar olağanüstü seviyelere ulaştı. Fransa Çarşamba günü en sıcak gününü yaşarken, İngiltere Haziran ayının en yüksek sıcaklığını önce Çarşamba, ardından Perşembe günü yeniden kırdı. İspanya Pazartesi ve Salı günlerini Haziran ayının en sıcak iki günü olarak geçirirken, İsviçre’de de Perşembe günü Haziran ayına ait en yüksek sıcaklık kaydedildi.
BİLİMSEL ANALİZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ İŞARET EDİYOR
WWA bilim insanları, bu aşırılıklarda iklim değişikliğinin rolünü hesaplamak için sıcak hava dalgasının en sıcak üç gün ve gecesini geniş bir Avrupa kesitinde analiz etti. Dünyanın daha serin olduğu 1976 ve 2003 yıllarındaki büyük sıcak hava dalgalarıyla karşılaştırma yapıldı. Çalışma, bu dönemdeki gündüz ve gece sıcaklıklarının 50 yıl önce, yani 1976’da “neredeyse imkansız” olacağını ortaya koydu. Dünya son 50 yılda yaklaşık 1,1 santigrat derece ısındı ve bu da aşırı sıcaklık olasılığını büyük ölçüde artırdı. Araştırmaya göre, 1976 yılının Haziran ayında benzer bir sıcak hava dalgası yaşanması durumunda sıcaklıklar 3,5 santigrat derece daha düşük olacaktı.
YÜKSEK NEM VE GECE SICAKLIKLARI TEHLİKEYİ ARTIRIYOR
Bilim insanları bu kez rekor kıran gece sıcaklıklarını da inceledi. Fransa, Çarşamba’yı Perşembe’ye bağlayan gece en sıcak geceyi yaşadı. Gece sıcaklıkları özellikle tehlikeli çünkü vücudun kendini toparlamasına izin vermiyor. Araştırma, Avrupa’nın bunaltıcı gece sıcaklıklarının bugün, 70 binden fazla kişinin ölümüne yol açan 2003 yılındaki büyük sıcak hava dalgasına kıyasla yaklaşık 100 kat daha olası olduğunu ortaya koydu. WWA bilim insanları ayrıca sıcak hava dalgasının yüksek nem oranının etkilerini de analiz etti. Sıcaklıktan etkilenen 30 Avrupa ülkesindeki 854 şehir incelendi ve bunların yüzde 45’inin yaş termometre sıcaklığı rekorunu kırdığı veya kırmak üzere olduğu tespit edildi. Yaş termometre sıcaklığı, sıcaklık, nem, güneş ve rüzgarın birleşik etkisini hesaba katarak vücudun kendini soğutma kabiliyetini ölçüyor. Değer yükseldikçe vücudun terleme gibi soğutma mekanizmalarına güvenmesi zorlaşıyor ve ölümcül olabilen sıcak çarpması riski artıyor.
SICAKLAR CAN ALDI, BİNLERCE OKUL KAPANDI
Avrupa’daki sıcak hava dalgası kısa sürede ölümcül hale geldi. Ölümlerin gerçek boyutu henüz bilinmese de ülkeler yüzlerce sıcaklığa bağlı ölüm bildirdi. İspanya’da dört gün içinde 200’den fazla kişinin sıcak hava dalgası nedeniyle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Fransa’da ise geçen hafta sıcaktan bunalan en az 55 kişi boğuldu. Sıcak hava dalgası ayrıca binlerce okulun kapanmasına, tren seferlerinin aksamasına, elektrik kesintilerine ve turistik yerlerin kapanmasına neden oldu.
UZMANLAR UYARIYOR: DAHA KÖTÜSÜ KAPIDA
Avrupa, dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumunda bulunuyor. Bilim insanları, insanların fosil yakıtları hızla kullanımdan kaldırmaması durumunda bu tür aşırı sıcak hava dalgalarının daha şiddetli, daha sık ve daha uzun süreli hale gelmesinin beklendiğini vurguluyor. Imperial College London’da iklim bilimi profesörü olan Friederike Otto, “Bu artık gerçekten kendimiz için nasıl bir gelecek istediğimiz ve bunu güvence altına almak için ne yapmaya istekli olduğumuzla ilgili bir soru” dedi.