Çin, dünyanın en güçlü süper bilgisayarları listesinde zirveye çıkarak 2017’den bu yana ilk kez ABD’yi geride bıraktı ve bu başarıyı yerli çiplerle üretilen bir modelle elde etti. LineShine adlı makine, Çin’in teknoloji merkezi Shenzhen’deki Ulusal Süper Bilgisayar Merkezi’nde bulunuyor ve iki süper güç arasındaki teknoloji üstünlüğü yarışında dikkat çekiyor. Salı günü yayımlanan TOP500 sıralamasına göre LineShine, Kaliforniya’daki Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’nda bulunan Amerikan unvan sahibi El Capitan’dan yüzde 20 daha hızlı hesaplama hızına ulaştı. Süper bilgisayarlar, olağanüstü hızlarda karmaşık hesaplamalar yapmak üzere tasarlanıyor; ilaç keşfi, hava tahmini, yapay zekâ modellerinin eğitimi ve çok çeşitli simülasyonlar için kullanılıyor.
TEKNOLOJİ YARIŞI VE ABD’NİN KISITLAMALARI
LineShine’in başarısı, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin tırmandığı ve Washington’un Pekin’in askeri alanda kullanılabilecek yapay zekâ ve çip gibi ileri teknolojilere erişimini sınırlamaya çalıştığı bir döneme denk geldi. Başkan Donald Trump’ın ilk döneminden bu yana ABD, Çin’in bu teknolojilerde ilerlemesini yavaşlatmak amacıyla ihracat kontrollerini ve kısıtlamaları artırdı. Çin Ulusal Süper Bilgisayar Merkezi çevrimiçi bir açıklamada, LineShine’in “bir dizi temel teknolojik darboğazın aşılmasının sonucu” olduğunu belirtti. Açıklamada, LineShine’in başarısının “Çin’in süper bilgisayar sektöründe yabancı teknoloji kısıtlamalarını aşma ve bağımsız kontrol edilen bir donanım ve yazılım ekosistemi kurma yolunda tarihi bir sıçrama” olduğu ifade edildi. Dikkat çekici bir şekilde LineShine, günümüz süper bilgisayarlarının çoğuna güç veren ve Nvidia gibi Amerikalı tedarikçilerin hakim olduğu özel GPU’lar yerine, tamamen tüketici elektroniğinde yaygın olarak kullanılan geleneksel CPU’lara dayanıyor. Washington, 2022’den itibaren uygulamaya koyduğu bir dizi önlemle Çin’in en gelişmiş GPU’lara erişimini kesmiş, bu da Çinli şirketlerin ABD’li teknoloji devleriyle en iyi yapay zekâ modelleri için rekabet etme çabalarını sekteye uğratmıştı. Bu hamleler, Çinli şirketleri kısıtlamalar etrafında yenilik yapmaya zorladı. Geçen yıl Çin merkezli yapay zekâ girişimi DeepSeek, çok daha az sayıda gelişmiş çip kullanarak sektör liderlerine yakın performans gösteren bir model piyasaya sürmüş ve Silikon Vadisi ile sektörün genelini şaşırtmıştı.
TOP500, YAPAY ZEKÂ İÇİN DOĞRU ÖLÇÜT DEĞİL
Hamburg’daki TOP500 ödül töreninde konuşan LineShine baş tasarımcısı Lu Yutong, makinenin süper bilgisayarlarda hem CPU hem de GPU kullanan geleneksel hibrit mimarinin ötesine geçtiğini söyledi. Lu, sistemin bilimsel, mühendislik ve yapay zekâ iş yükleri için CPU ve yüksek bant genişlikli bellek (HBM) dahil yerli olarak geliştirilmiş tam yığın bilgi işlem altyapısından yararlandığını belirtti. Çin Ulusal Süper Bilgisayar Merkezi’ne göre LineShine, devreye alındığından bu yana iklim modellemesi, mühendislik simülasyonları, ilaç keşfi, sinir bilimi ve yapay zekâ gibi uygulamalarda kullanılıyor. Bu dönüm noktasına rağmen uzmanlar, yeni sıralamanın bir ülkenin yapay zekâ yeteneklerinin ölçüsü olarak yorumlanmasına karşı uyarıyor. Avustralya Ulusal Hesaplama Altyapısı direktörü Andrew Rohl, “Etkileyici bir teknik başarı” dedi ancak “En iyi yapay zekâ kabiliyetine kim sahip? ya da ‘yapay zekâyı iyi yapmak için en iyi altyapı kimde?’ sorusunu soruyorsanız TOP500 bunun iyi bir ölçütü değil” diye ekledi. Rohl, TOP500 sıralamasının modern yapay zekâ yerine geleneksel bilimsel hesaplama iş yüklerini ölçmek için tasarlanmış on yıllık bir kıyaslamaya dayandığını açıkladı. Ayrıca xAI ve Google gibi ABD devleri tarafından inşa edilen en güçlü yapay zekâ sistemlerinin ya da en üst düzey savunma tesislerinin işlettiği süper bilgisayarların çoğunun hassasiyet veya ekonomik nedenlerle sıralamaya girmediğini belirtti. El Capitan’ın ikinci sırada yer aldığı TOP500 listesini, Tennessee ve Illinois’deki ulusal laboratuvarlarda bulunan iki Amerikan makinesi ile Almanya’daki bir süper bilgisayar takip ediyor. Listenin ilk on sırasında İtalya, İsviçre ve Japonya’dan da makineler bulunuyor.