Tarife iadeleri, ABD’li şirketler için son çeyrekte büyük bir kazanç kapısı haline geldi, ancak Amerikalı tüketiciler için durum pek de iç açıcı değil. Yüksek Mahkeme’nin eski Başkan Donald Trump yönetiminin küresel tarifelerini yasa dışı bulmasının ardından Mayıs ayından itibaren şirketlere yüz milyonlarca, hatta milyarlarca dolarlık devlet ödemesi yapılmaya başlandı. Perakende devi Walmart bu hafta 2,9 milyar dolarlık iade aldığını açıklarken, rakip zincir Target 994 milyon dolarlık geri ödeme elde etti. Apple yaklaşık 2,2 milyar, Ford 1,3 milyar, Home Depot 730 milyon, Nike 684 milyon ve Amazon ise 640 milyon dolar iade alan diğer büyük şirketler oldu.
İADELER 100 MİLYAR DOLARI AŞTI
Hükümet, 330 bin ithalatçıdan toplanan 168 milyar dolarlık tarife gelirinin iadesine başladı. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Dairesi’nin mahkemeye sunduğu belgelere göre, 31 Temmuz itibarıyla 100 milyar dolarlık ödeme yapıldı. Ancak tarifelerin maliyetini karşılamak için birçok işletmenin uyguladığı yüksek fiyatları ödeyen tüketicilerin, bu iade parasından çok az pay alması ya da hiç almaması bekleniyor. Yüksek fiyat ödeyenlerin iade alamamasının arkasında, makul görünen nedenlerden oldukça sinir bozucu durumlara kadar çeşitli sebepler bulunuyor.
FİYAT ARTIŞININ HESAPLANMASI GÜÇ
Tüketicilerin ödediği fiyatların tarifeler nedeniyle ne kadar arttığını belirlemek oldukça zor. Tarifeler dahil mal maliyeti, fiyatlandırma kararında yalnızca bir etken. Deutsche Bank Kıdemli ABD Ekonomisti Brett Ryan, “Maliyetlerinizde ve fiyatlandırma planlarınızda birçok değişken vardır. Fiyatlandırmada talebin en önemli faktör olduğu açıktır” dedi. Ryan, “Walmart’ın bu faktörlerin birçoğunu dikkate alan çok gelişmiş fiyatlandırma algoritmaları var ve tarifeler ile tarife iadeleri muhtemelen listenin üst sıralarında bile yer almıyor” diye konuştu.
WALMART VE TARGET'IN İNDİRİM PLANLARI
Walmart yöneticileri, kazanç açıklamalarında fiyat indirimi planlarının iade tutarının büyüklüğünden kaynaklandığını öne sürdü. Target yöneticileri de benzer açıklamalar yaptı. Ancak Walmart yöneticileri aynı zamanda pandeminin ilk aylarından bu yana en yavaş satış büyümesini rapor etti. Şirket yönetimi, akaryakıt dışındaki ürünler dahil tüketici harcamalarının galonu 4 doların üzerinde seyreden benzin fiyatlarından olumsuz etkilendiğini belirtti. Ryan, fiyat indirimlerinin iade tutarının büyüklüğünden mi yoksa zayıf satışları canlandırma ihtiyacından mı kaynaklandığını söylemenin çok zor olduğunu ifade etti. “Walmart’ın satışları 3 milyar dolarlık tarife iadesine kıyasla devasa boyutta” diyen Ryan, “Müşterinin maliyetin gerçekten yansıtılıp yansıtılmadığını bilmediğini biliyorlar. Tarife iadesiyle ne yaptıkları tamamen belirsizleşiyor” değerlendirmesinde bulundu.
KARGO ŞİRKETLERİNDE FARKLI UYGULAMA
FedEx ve UPS gibi kargo şirketleri istisnai bir konumda bulunuyor. Bu şirketler, denizaşırı gönderiler için tarifeleri müşterilerinden tahsil etti. Kargo şirketleri, tarife iadelerini müşterileri adına tuttu ve bu müşterilerin paylarına düşen kısmı alabilmeleri için bir portal oluşturdu. Ancak çoğu işletme, bir müşterinin tarifeler nedeniyle ne kadar fazla ödediğini tespit etmekte zorlanıyor. Büyük iadeler açıklayan şirketler arasında yalnızca Amazon, “belirli ithalat ücretlerini müşterilere yansıttığı sınırlı durumlar” olduğunu ve bu durumlarda müşterilerin iade paylarının kendilerine iletileceğini açıkladı.
HANELERE ORTALAMA 1700 DOLARLIK YÜK
Peacock Tariff Consulting Kurucusu Kyle Peacock’un tahminine göre, tarifelerin maliyeti nedeniyle ortalama ABD hanesi 2025 ve 2026’da yaklaşık 1.700 dolar daha fazla ödedi. Peacock, tüketicilere iade veya düşük fiyat olarak dönecek tutarın yalnızca yüzde 15 ila 20 arasında kalacağını öngörüyor. Home Depot’un iade parasını “yıl boyunca planlanmamış ve artan maliyet baskılarını dengelemek için” kullanacağını açıklamasını örnek gösteren Peacock, “Şirketler, enerji maliyetleri veya diğer tarifelerin belirsizliği nedeniyle şu anda fiyat artışını önlemek için bu iadeleri kullandıklarını söylüyor” dedi.
KÜÇÜK İŞLETMELERDE DURUM DAHA KRİTİK
Peacock, Yüksek Mahkeme kararı nedeniyle küçük şirketlerin de tarife iadesi aldığına dikkat çekti. Büyük şirketlerin aksine birçok küçük işletme, piyasa koşulları nedeniyle tarife maliyetlerini karşılamak için fiyat artırma imkanına sahip değil. Minnesota merkezli bebek ürünleri şirketi Busy Baby da bu durumda olanlardan. Şirket, 50 bin dolarlık iade aldı ancak kurucu ve sahip Beth Benike, bu iadenin tarifeler nedeniyle oluşan kayıplarını karşılamadığını söyledi. Benike, silikon mama önlüğü, bağlantı aparatı ve diğer ürünlerin fiyatını artıramadıklarını, fiyat artırdıklarında satışların hızla düştüğünü belirtti.
BEBEK ÜRÜNLERİ ŞİRKETİNDE BÜYÜK KAYIP
Busy Baby, tarife maliyetlerini üstlenmek zorunda kaldı ve iş planındaki değişiklik nedeniyle ek maliyetlerle karşılaştı. Benike, işte kalabilmek için kredi kartlarına 140 bin dolar borçlandığını ve çalışanlarının yarısını işten çıkarmak zorunda kaldığını aktardı. Tarife iadesi bu borcun ödenmesinde kullanılacak. Geçtiğimiz yıl şirketin geliri yarı yarıya düştü, ABD’deki dağıtımı daraltıldı ve yıllardır yakın çalıştığı küçük hizmet işletmeleriyle bağları kesildi. Benike, “Hâlâ maliyet kesme, her verimliliği bulma ve gerçekten kazançtan kazanç yaşama modundayım” ifadelerini kullandı.