Hazar Denizi, İran ile rakipleri arasındaki büyüyen çatışmanın en yeni cephesi haline geldi. Bunun en önemli nedeni, denizin İran ile Rusya arasındaki giderek güçlenen ilişkide hayati bir arter olması. Ukrayna, hafta sonunda dronlarının Hazar Denizi’nde askeri kargo taşıyan iki Rus gemisine saldırdığını duyurdu ve her iki geminin de İran’dan bir Rus limanına doğru yola çıktığını iddia etti.
UKRAYNA’DAN HAZAR’DA GEMİ SALDIRISI
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Cumartesi günü X hesabından yaptığı açıklamada, hedefler arasında “İran’dan askeri kargo taşıyan gemiler ve bir savaş gemisinin” de bulunduğunu belirtti. Ukrayna güvenlik servisi, bu savaş gemisini bir Rus füze botu olarak tanımladı. İran ise demir yükü taşıyan ticari gemilerinden birinin vurulduğunu, olayda bir denizcinin hayatını kaybettiğini ve üç kişinin yaralandığını öne sürdü.
İRAN’DAN SERT UYARI
İran, adını açıklamadığı geminin Rusya’nın Astrakhan limanından İran’ın Anzali kentine seyir halinde olduğunu duyurdu. İran’ın Gilan Eyaleti Valisi Hadi Hakşenas, bu rotayı “iki liman arasında ticari alışveriş için güvenli ve güvenilir bir koridor” olarak nitelendirdi. Gerilim Pazartesi günü daha da tırmanırken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “Ukrayna’nın tehlikeli maceracılığı kesinlikle cevapsız kalmayacak” dedi. Bu arada Ukrayna’nın Tahran Maslahatgüzarı da Dışişleri Bakanlığı’na çağrıldı.
HAZAR’IN STRATEJİK ÖNEMİ
Yaşanan karşılıklı suçlamalar, İran ve Rusya dahil beş ülkeyle kıyısı olan Hazar Denizi’nin artan önemini gözler önüne seriyor. İran limanlarının Basra Körfezi ve Umman Körfezi’nde ablukaya alınmasıyla birlikte Hazar, bir ticaret yolu olarak yeni bir anlam kazandı. Viyana merkezli danışmanlık firması Eurasian Nexus Partners’ın yönetici ortağı Bican Hacipur’a göre Hazar, İran’ın “çeşitlendirilmiş bir ticaret stratejisi” izlemesine yardımcı olabilir. Hacipur, Hazar’ı “İran’ın güney sularından mevcut deniz erişimine stratejik bir tamamlayıcı” olarak tanımlarken, Rus tahıl ve çeliğinin bu güzergahta taşınan kargolar arasında olduğunu belirtiyor.
İRAN VE RUSYA ARASINDAKİ ASKERİ İŞBİRLİĞİ
Hazar Denizi, Moskova ile Tahran arasındaki büyüyen askeri bağlar için bir geçiş yolu haline geldi. Ekonomik ve askeri işbirliğini kapsayan kapsamlı bir stratejik anlaşmaları bulunan iki ülke arasında, Rusya savaşın başlarında İran yapımı Şahed saldırı dronlarının ilk partilerini Hazar üzerinden teslim aldı. Geçtiğimiz Ağustos ayında, Şahed-136 drone bileşenleri ve İran mühimmatı taşıdığı bildirilen Port Olya 4 adlı kargo gemisi imha edilmişti. 2024 yılında ise İran balistik füzelerini taşıdığından şüphelenilen bir Rus kargo gemisi Hazar Denizi’ndeki bir Rus limanında görülmüştü.
UKRAYNA’NIN STRATEJİK HAMLESİ
Ukrayna’nın hafta sonu Hazar Denizi’ndeki gemilere ve enerji altyapısına yönelik drone saldırıları, artan uzun menzilli kabiliyetinin ve Rusya’nın savaş çabalarını destekleyen endüstrilere zarar verme hedefinin bir göstergesi. Bu saldırı aynı zamanda Ukrayna’nın, İran’ın Kuzey Kore gibi Rusya’ya silah tedarikinde önemli bir rol oynadığının farkında olduğunu ortaya koyuyor. Ukraynalılar için zamanlamanın oldukça isabetli olduğu belirtilirken, Zelenskiy’nin bu hafta Washington’a giderek ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geleceği hatırlatılıyor. Zelenskiy, Hazar saldırılarının yanı sıra Ukrayna istihbaratına göre Rusya’nın, İran’a Orta Doğu’daki ABD tesislerine saldırı düzenlemesi için uydu verisi sağladığını da söyledi.