Nike, yıllardır tüketicilere daha hızlı koşma, daha yükseğe zıplama veya sadece daha şık görünme vaadiyle ayakkabı satıyordu. Ancak spor giyim devi bu yıl en iddialı hedefiyle karşımıza çıktı: Zihni değiştirmek. Nike’ın “Mind” ayakkabı serisi, Ocak ayından bu yana dünya çapında büyük ilgi görürken stoklar defalarca tükendi ve milyonlarca kişi yeniden stok bildirimi için kaydoldu. Şirketin “nörobilim temelli ayakkabı” alanındaki bu ilk adımı, akıllı saatler ve giyilebilir teknoloji çağında, elektronik aksamlardan ziyade giysi yenilikleriyle sağlık vaat eden yeni bir ürün kategorisinin örneği olarak öne çıkıyor.
ZİHNE HİTAP EDEN AYAKKABI NASIL ÇALIŞIYOR?
Nike’ın “zihin değiştirme” iddiasının anahtarı, her ayakkabının tabanına yerleştirilmiş 22 köpük nodunda gizli. Kullanıcı yere bastığında bu nodlar piston gibi bağımsız hareket ederek ayaktaki mekanoreseptörlere baskı uyguluyor ve dokunma ile basınç sinyallerini beyne ileten duyusal nöronları harekete geçiriyor. Nike, 10 yılı aşkın geliştirme sürecinde nörobilimcilerin, Mind ayakkabılarını giyen sporcuların koşu bandında yürürken beyin dalgalarını ölçtüğünü belirtiyor. Sonuçlar, beyindeki duyusal-motor ağ ile ilişkili bölgede elektriksel aktivitenin arttığını, bunun da kaygı ve zihin dağınıklığından sorumlu varsayılan mod ağını baskıladığını ortaya koyuyor. Nike Spor Araştırma Laboratuvarı Baş Araştırmacısı Graeme Moffat, bu sayede kullanıcıların olumsuz düşünce döngülerinden uzaklaşarak “rahat bir uyanıklık” durumuna geçebildiğini söylüyor.
BİLİMSEL DAYANAĞI GÜÇLÜ MÜ?
İngiltere’deki Loughborough Üniversitesi’nden akıllı tekstil ve giyilebilir teknolojiler profesörü Dr. Ishara Dharmasena, bu ayakkabıların doğrudan bir “beyin değişimi” yaratmadığını ancak bilimsel olarak geçerli noktaları olduğunu belirtiyor. Dharmasena, köpük nodlarının mekanoreseptörleri uyararak beynin belirli bölgelerini harekete geçirmesinin, meditasyon süreciyle benzerlik taşıdığını anlatıyor. Bu yeni hissin, kullanıcıyı anın farkındalığında tutarak zihnin dağılmasını engellediğini ve vücut algısını güçlendirdiğini ifade ediyor. Ancak uzun vadede etkilerin azalabileceği uyarısında bulunan Dharmasena, beynin sürekli tekrarlayan hislere zamanla uyum sağlayarak duyarsızlaşabileceğine dikkat çekiyor.
PASİF NÖRO-GİYİLEBİLİR BİR TREND
Dharmasena, Nike Mind ayakkabılarını “pasif nöro-giyilebilir” olarak sınıflandırıyor ve bunun, pil gücüyle çalışan akıllı saatler gibi elektronik cihazların aksine, tamamen mekanik ve doğal bir mekanizma sunduğunu vurguluyor. Ona göre bu, son yıllarda hızla büyüyen giyilebilir teknoloji pazarına karşı bir “anti-trend” niteliği taşıyor. Zira dünya elektronik donanımlara yönelirken Nike, sporcuların rahatlamasına odaklanan akıllı ve pasif bir yöntem tercih ediyor. Bu arada, Nike Mind ayakkabılarının arkasındaki bilime dair henüz hakemli bir bilimsel çalışma yayımlanmış değil.