30 yıldır Sherwood Ormanı’na adım atan Ade Andrews, kendini Orta Çağ’da buluyor. Robin Hood’un efsanevi evi, geçtiğimiz hafta ormandaki 1000 yaşındaki Major Oak ağacının ölümüyle gündeme geldi. Efsanevi kahramanın Merry Men’iyle saklandığı söylenen bu ağaç fiziksel olarak yok olurken, zenginden alıp fakire veren adama duyulan küresel ilgi hala canlılığını koruyor. Ortaçağ baladlarından filmlere kadar dünya bu gizemli figüre hayran olmaya devam ediyor. Hugh Jackman’ın başrolünde olduğu “The Death of Robin Hood” filmi 19 Haziran’da ABD’de vizyona girdi. Bugün Robin Hood, folklordan öte, İngiltere’nin yeşil ormanlarına ziyaretçi çeken bir hac noktası haline geldi. Peki gerçek Robin Hood kimdi? Modern medyanın romantize ettiği onurlu haydut mu, yoksa acımasız bir ortaçağ gangsteri miydi? Major Oak’ın ölümü, bu efsanenin 13. yüzyıldaki itibarsız bir hayduttan küresel bir pop-kültür fenomenine ve İngiltere için dev bir turizm motoruna dönüşümünde sembolik bir dönüm noktası niteliği taşıyor.
MAJOR OAK’IN ÖLÜMÜ VE BİR ÇAĞIN KAPANIŞI
92 metrelik taç yapısıyla bu ağaç, Norman fethinden İngiliz İç Savaşı’na, Sanayi Devrimi’nden Brexit’e kadar modern İngiliz tarihine tanıklık etti. Bunu, ortaçağın altın çağından bu yana neredeyse hiç değişmemiş bir ortamda yaptı: 400 devasa asırlık meşe hâlâ gururla ayakta, akçaağaçlar, gümüş huşlar, dişbudak ağaçları ve fundalıklarla çevrili duruyor. Bugünkü Sherwood Ormanı, orijinal boyutunun sadece bir kısmı olsa da, el değmemiş çekirdeğini koruyor. Andrews, ormana adım atmanın sizi bambaşka bir dünyaya sürüklediğini söylüyor. “Burası büyülü bir manzara” diyen Andrews, “Şehirde 21. yüzyılda, beton bir ormandasınız. Sherwood Ormanı’nda ise ziyaretçi merkezinden meşelerin arasındaki yeşil orman yoluna adım atar atmaz zamanda geriye gidiyorsunuz” ifadelerini kullanıyor.
ROBİN HOOD’UN İLK İZLERİ VE TARİHSEL KÖKENLERİ
Andrews, 30 yılı aşkın süredir Sherwood Ormanı’nda dolaşıyor ve altı yıl boyunca miras korucusu olarak görev yaptıktan sonra bizzat Robin Hood’a dönüştü. Tarihçi ve oyuncu kimliğiyle dünyanın en ünlü kanun kaçağının kostümünü giyerek ziyaretçileri Nottingham şehir merkezinde ve şehrin yaklaşık 40 kilometre kuzeyindeki “büyülü ve ortaçağ dünyası” Sherwood Ormanı’nda gezdiriyor. Modern Nottingham şehri, efsanelerde adı geçen ortaçağ kasabasına pek benzemese de, orman geçmişi canlandıran yer olmaya devam ediyor. Modern ziyaretçi merkezinden yola çıktığınızda, Major Oak’a ulaşmanız 20 dakika sürüyor ve bu sürede 10 yüzyılı geride bırakıyorsunuz.
GERÇEK ROBİN HOOD: EFSANE Mİ, TARİH Mİ?
“Robin Hood” ismi ilk kez geç ortaçağ İngiltere’sinde kamuoyunun gündemine girdi. 1370’lerden kalma “Piers Plowman” adlı şiirde bir karakter, Rab’bin Duası’nı bilmediğini ancak Robin Hood hakkında bazı şiirleri bildiğini söyler. Bu, karakteri kötü biri olarak göstermek için kullanılan edebi bir araçtır. Buradaki Robin Hood, kesinlikle Andrews’un inandığı gibi bir iyilik gücü değildir. Gerçek hayatta Robin’e dair birkaç iz bulunuyor. 1262’de Reading’de “William Robehod” adlı biri hırsızlıktan yargılandı. 1200’lerde “Robynhod” soyadını taşıyan daha fazla kişiden bahsediliyor. Tarihçi David Crook’a göre bu nadir soyadı, potansiyel bir tarihsel bağlantıya işaret ediyor. 1420 tarihli bir metinde Robin, Little John ile birlikte Barnsdale’de yaşayan bir haydut olarak anılıyor. Kırk yıl sonra başka bir tarih kitabı olan “Scotichronicon”da, 1266’da yaşamış “ünlü bir katil” olarak tanımlanıyor.
BİR HAYDUTTAN POPÜLER KÜLTÜR FENOMENİNE DÖNÜŞÜM
1400’lerin ikinci yarısına gelindiğinde, Robin Hood’u romantize eden baladlar ortaya çıkmaya başladı. Artık bir köylü ile soylu arasında bir yerde, bir “yeoman”dı. “A Lytell Geste of Robyn Hode” (Robyn Hode’un Küçük Hikayesi) adlı baladda, onun hikayesi anlatıldı. “O iyi bir hayduttu” ifadesi baladda yer aldı. 15. yüzyılın sonlarından itibaren Robin Hood, köy fuarlarında ve festivallerde canlandırılan popüler bir figür haline geldi. 1510’da Kral VIII. Henry bile karısını şaşırtmak için Robin Hood kılığına girdi. Bu, efsanenin üst sınıflara doğru ilerlediğinin bir işaretiydi.
ROBİN HOOD GERÇEK MİYDİ?
Wright, gerçek Robin’in kim olabileceğine dair en iyi tahmininin, 1220’lerde Yorkshire’lı bir haydut olan “Roberd Hood” olduğunu söylüyor. Bu kişi, baladlar başlamadan önce birkaç yıl boyunca kayıtlarda “haydut” olarak geçiyor. Efsanenin yaklaşık 110 kilometre güneye, Nottingham’a nasıl aktarıldığına gelince, Wright, 13. yüzyılda York şerifinin daha önce Nottingham’ın şerif yardımcısı olduğunu ve bunun bazı karışıklıkları açıklayabileceğini belirtiyor. Daha da önemlisi, efsanenin ilk versiyonları Robin’in aslında daha kuzeyde, Güney Yorkshire’daki Barnsdale’de başladığını ve daha sonra güneye, Nottingham’a göç ettiğini gösteriyor.
ROBİN HOOD’UN KÜRESELLEŞMESİ VE HOLLYWOOD ETKİSİ
Robin her zaman bir İngiliz halk kahramanı olsa da, onu küresel bir figür haline getiren bir Amerikalı oldu: Howard Pyle. 1883’te yayımladığı “The Merry Adventures of Robin Hood of Great Renown in Nottinghamshire” adlı kitap, baladları aile dostu bir romana dönüştürdü. Pyle’ın kitabını 1922’de Douglas Fairbanks’ın başrolünde olduğu sessiz film izledi. Ardından 1938’de Errol Flynn, 1976’da Sean Connery, 1991’de Kevin Costner ve 2010’da Russell Crowe Robin Hood’u canlandırdı. Bugün Robin, modern kültüre tamamen nüfuz etmiş durumda. IMDB’de “Robin Hood” yazdığınızda, zenginden alıp fakire veren sevimli haydut hakkında düzinelerce film buluyorsunuz.
SHERWOOD ORMANI VE NOTTINGHAM’DA ROBİN HOOD İZLERİ
Nottingham’ın 30 kilometre kuzeyindeki Sherwood Ormanı, Batı Avrupa’daki en büyük “antik meşe” konsantrasyonlarından birine sahip. Kraliyet Kuşları Koruma Derneği tarafından doğa rezervi olarak yönetilen alanda Major Oak, yıllar sürecek bir süreçte doğal olarak parçalanmaya bırakılacak. Andrews, “Birkaç on yıl içinde yok olacak. Bu, ‘kralların kralının’ yavaş yavaş yok oluşunu izlemek olağanüstü olacak. Çürüdükçe manzarada anlatacak büyük bir hikayesi olan canlı bir sanat eseri haline gelecek” diyor. Diğer 400 antik meşe hâlâ dimdik ayakta. Andrews’un turları, ortaçağ baladlarına göre Robin’in ziyaret ettiği St. Mary’s Kilisesi, Ulusal Adalet Müzesi ve Nottingham Şatosu’nu kapsıyor. Tur, İngiltere’nin en eski pubı olduğu söylenen ve 1189’dan beri bira üreten Ye Olde Trip to Jerusalem’da sona eriyor. Andrews, Robin Hood’u “iyilik için bir figür” olarak görüyor ve turlarının ziyaretçilerin “Robin Hood’un ruhunu kendimizde bulmasına” yardımcı olduğunu söylüyor. “Robin Hood ilk süper kahramandı ve dünyanın kahramanlara ihtiyacı var” diye ekliyor.