ABD’de federal bir yargıç, Trump yönetiminin 75 ülkeden gelen göçmenlere uyguladığı vize yasağını Cuma günü iptal etti. Yargıç, uygulamanın “kanuna aykırı” olduğuna ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun yasal yetkisini aştığına hükmetti. Ocak ayında Dışişleri Bakanlığı, dünya genelindeki ülkelerin yaklaşık yüzde 40’ından göçmen vizesi verilmesini durdurmuş ve bu adımı “refah ve kamu yardımı alacak” kişilerin ülkeye girişini engelleme gerekçesiyle açıklamıştı. Manhattan’daki Federal Bölge Mahkemesi Yargıcı Jeannette Vargas, Bakanlığın bu politikasının gerekçesini sorgulayarak, yalnızca bu uygulamaya dayanarak yapılan tüm vize reddi kararlarını bozdu.
MAHKEME KARARI VİZE YASAĞININ GEREKÇESİNİ ÇÜRÜTTÜ
Yürürlükteki yasaya göre, bir göçmenin “kamu yükü” olacağı gerekçesiyle geri çevrilebilmesi için konsolosluk memurunun o kişinin mali durumu, yaşı, sağlığı, becerileri ve aile koşullarını ayrıntılı şekilde değerlendirmesi gerekiyor. Yargıç Vargas, uygulamada ABD’li memurlara, maddi açıdan kendini geçindirebilecek başvuru sahiplerinin dahi yalnızca menşei ülkeye bakılarak vize reddi talimatı verildiğini tespit etti. Vize yasağı, ABD’de aile üyelerinin yanına gidecek veya iş bulacak kişilere verilen daimi oturum vizelerini durdururken, turist veya öğrenci vizeleri gibi göçmen olmayan vizeleri kapsamıyordu. Rubio’nun tüm diplomatik ve konsolosluk temsilciliklerine gönderdiği ve dava dosyasına giren yazıda, başvuru sahibinin “kamu yükü reddini aştığını gösteren ek delil sunması” durumunda dahi memurlara başvuruyu reddetme talimatı verildiği görüldü. Vargas kararında, “Sonuç önceden belirlenmişti. Vize reddedilecekti” ifadesini kullandı. Yargıç, bu politikanın 1965 tarihli ve vize verilmesinde milliyet temelli ayrımcılığı yasaklayan yasaya ve dışişleri bakanına konsolosluk memurlarının bireysel kararlarına müdahale yetkisi tanımayan ayrı bir hükme aykırı olduğunu belirtti. Memurun vize reddinde yasağın yanı sıra başka yasal gerekçelere de dayandığı durumlarda red kararları geçerliliğini koruyacak. Bu nedenle kaç başvuru kararının iptal edileceğinin net olmadığı ifade ediliyor.
YASAĞIN KAPSAMI VE HUKUKİ SÜREÇ
Yasak kapsamındaki 75 ülkenin çoğunluğunu Avrupalı olmayan ülkeler oluşturuyor. Karayipler, Sahra Altı Afrika, Balkanlar, Orta Doğu, Orta Asya ve Güneydoğu Asya’dan ülkelerin yanı sıra Ürdün, Mısır ve Gürcistan gibi ABD’nin müttefiki birçok ülke de listede yer alıyor. Dışişleri Bakanlığı listeyi, göçmen hanelerinin yüzde 30’undan fazlasının bir tür kamu yardımı aldığı ülkeleri hedefleyen Ekonomik Danışmanlar Konseyi verilerine dayandırmıştı. Davanın davacıları arasında, Gana, Jamaika, Guatemala ve Etiyopya’daki akrabalarının vize almasını engellediği gerekçesiyle aile temelli başvuruda bulunan altı ABD vatandaşı yer aldı. İş temelli vizelere başvuran ve birine red bildirimi gönderilen beş Kolombiya vatandaşı da davaya dahil oldu. Yönetim, yargıcın bu politikanın uygulanmadan önce kamuoyunun görüşüne açılması gereken resmi bir kural niteliği taşımadığı yönündeki değerlendirmesiyle dar kapsamlı bir kazanım elde etti. Yönetimin hukuk ekibi savunmasında, Trump’ın ilk dönemindeki ve çoğunluğu Müslüman nüfuslu ülkelerin vatandaşlarının girişini yasaklayan seyahat yasağının üçüncü versiyonunu onayan 2018 tarihli Yüksek Mahkeme kararına dayandı. Vargas ise bu kararın başkanın ülkeye kimin girebileceğine karar verme yetkisiyle ilgili olduğunu, vize yasağı davasının ise temelde farklı bir soruya, bir vizenin verilip verilemeyeceğine dayandığını belirtti. Eski Başkan Joe Biden döneminde atanan Vargas, her iki tarafa da davanın geri kalanının nasıl çözüleceğine dair önerilerini sunmaları için 11 Eylül’e kadar süre verdi. Yönetimin karara itiraz etme hakkı bulunuyor.